De afgelopen tijd hebben we zeker niet stilgezeten! Het zeilseizoen is in volle gang en daar willen we zo snel mogelijk van gaan genieten met onze nieuwe boot. Klussen geblazen dus! In dit artikel neem ik jullie mee in de projecten van de afgelopen periode.
In een vogelvlucht is dit wat we hebben aangepakt:
- Mast voorzien van nieuwe verlichting en bedrading
- VHF-antenne, coax en marifoon geïnstalleerd
- Mast teruggeplaatst en verstaging gesteld
- Nieuwe dekdoorvoer voor de mastbedrading (zwaanshals)
- Lek gevonden kajuitdak en verholpen
- Nieuwe handrails buiten gemonteerd
- Lopend want volledig vervangen
- Autohelm-instrumenten uitgebreid
- Luchthappers geschilderd
- Valstoppers gereviseerd
- Maatwerk accubak gemaakt voor de LiFePO4-huishoudaccu
- Interieurverlichting gemoderniseerd
- Nieuw toilet
Navigatieverlichting: Klaar voor de nacht
Wij willen de boot gaan gebruiken voor langere tochten waarbij we ook 's nachts op zee zitten. Goede, betrouwbare verlichting is dan essentieel. De verlichting die we tijdens het zeilen gebruiken moet absoluut LED zijn vanwege het lage stroomverbruik. De mast was echter nog voorzien van een oud driekleuren-toplicht met een gloeilamp, zónder ankerlicht. Vervangen dus! Ik heb gekozen voor de 'tricolor with anchor' lamp (00116) van Mantagua en heb meteen een nieuwe drie-aderige kabel door de mast getrokken.
Het stoomlicht was eveneens verouderd en het armatuur begon te lekken. Deze is dus vervangen door een mooie nieuwe lamp van Hella. Hiervoor vond ik een traditionele gloeilamp prima; deze brandt immers toch alleen als de motor loopt, waardoor het hogere stroomverbruik geen rol speelt. Hetzelfde geldt voor de tweekleurenlamp op de preekstoel. De vorige eigenaar heeft hier waarschijnlijk ooit een ongelukje mee gehad, want de preekstoel is iets verbogen en de tweekleurenlamp was destijds vervangen door een wit schijnend exemplaar. Hier zit nu weer een correcte tweekleurenlamp op uit dezelfde Hella-serie als het stoomlicht.
De dekverlichting hebben we wel direct aangepakt met LED. Talamex maakt een prachtige LED PAR36-lamp die hier perfect voor bleek te zijn.
Marifoon: VHF-antenne in de mast
Wonder boven wonder hadden de vorige eigenaars nooit een marifoon geplaatst. Er was dus geen antenne en geen coaxkabel aanwezig. Dit was voor mij een van de redenen om de mast eraf te willen hebben, zodat ik overal fatsoenlijk bij kon.
Mijn keuze is gevallen op een Glomex RA106-antenne met een FME-connector. Als kabel heb ik gekozen voor Comtex 7. Deze coaxkabel heeft exact dezelfde specificaties als de bekende Aircell 7, maar dan tegen een veel gunstigere prijs. Omdat deze kabelverbinding bij ons bijna 20 meter lang is, tellen verliezen hard mee. Een verliesarme coaxkabel geeft je simpelweg een groter zend- en ontvangstbereik. Op de plekken waar de coax buiten wordt blootgesteld aan UV-licht, heb ik de kabel extra beschermd met zelfvulkaniserende tape.
Omdat het plafond in de kajuit er toch uit lag, kon ik de coax relatief eenvoudig van de mastvoet naar de navigatiehoek trekken. Op de plek waar voorheen de autoradio zat, heb ik mijn Sailor RT2048 gemonteerd met een passend inbouwframe. Deze marifoon is mega-degelijk en past qua uitstraling prachtig bij het schip. In de toekomst komt er waarschijnlijk nog een moderne DSC-marifoon onder—er zit nu nog een gat in het schot van oude apparatuur. De antenne in de mast gaan we dan gebruiken voor AIS en de DSC-marifoon, en de Sailor krijgt een reserve-antenne op de hekstoel.
Voor het snelle werk bij sluizen en bruggen hebben we nu ook een kleine handheld marifoon in de kajuitingang geplaatst. Dit werkt in de praktijk super handig.
De mast staat weer!
Met hulp van iemand op de haven ging het plaatsen van de mast enorm soepel; binnen een uur waren we klaar! Het is in feite precies hetzelfde kunstje als het demonteren, maar dan in omgekeerde volgorde. Wat was ik blij dat ik de spanners van de verstaging vooraf met tape had gemarkeerd! Dat maakte het op spanning zetten achteraf echt kinderspel.
Ik had nog niet eerder de verstaging gesteld van een mast met dubbele zalingen, maar het viel me alleszins mee. Als je van onderaf strak langs de mastgroef omhoog kijkt, zie je direct of hij mooi recht staat. Bij het terugplaatsen van de giek en de neerhouder heb ik nog wat extra RVS vulringen geplaatst om de speling op de bevestigingspunten weg te nemen. Hier komen flinke krachten op te staan, en speling zorgt op den duur alleen maar voor onnodige slijtage.
Een degelijke nieuwe dekdoorvoer
Voorheen liepen de kabels door een met kit volgespoten gat in het dek. Dat vond ik geen fraaie (en bovendien geen servicevriendelijke) oplossing. Daarom heb ik gekozen voor een rvs zwaanshals.
Ik heb specifiek een model gezocht dat niet alleen met een flens op het dek geschroefd zit, maar waarbij de pijp zelf ook daadwerkelijk door het dek heen steekt. Dat is beter voor wanneer er toch water naar binnen komt en het is sterker. Met zo’n zwaanshals is het in de toekomst een stuk eenvoudiger om kabels toe te voegen of er weer uit te trekken zonder dat je de kitspuit hoeft te grijpen.
Speuren naar een lek in het kajuitdak
Toen we in februari na de winterperiode weer op de boot kwamen, deden we een minder leuke ontdekking: een van de kastjes in de kombuis stond vol met water. Om de oorzaak te achterhalen hebben we een deel van het interieurplafond weggehaald, waardoor we het spoor konden terugleiden naar het kajuitdak.
De boosdoener bleek de garage te zijn waar het kajuitschuifluik in verdwijnt. Aan het uiteinde botst het luik tegen het polyester. Precies op dat punt was een klein scheurtje ontstaan, in een hoekje waar in de winter een laagje water blijft staan. Via de sandwichconstructie liep het water zo naar het laagste punt van het dak (bakboord-achter), om vervolgens achter de betimmering langs zo het keukenkastje in te sijpelen.
Door kleine controlegaatjes te boren in de binnenschaal kon ik gelukkig precies in kaart brengen tot waar de sandwichkern nat was geworden. Het was een flink deel, maar gelukkig nog lang niet in de buurt van de mastvoet. Onder de lier en de valstoppers bleek bovendien geen balsa maar hardhout te zitten, en dat was gelukkig nog niet verrot. Omdat de buitenste schaal van het kajuitdak zo'n 8 mm dik en dus constructief oersterk is, was dit gelukkig geen structureel probleem. Ik heb de geboorde gaten in de binnenschaal iets vergroot zodat het kernmateriaal de komende tijd goed kan ventileren en drogen.
Het scheurtje onder het schuifluik is uiteraard grondig aangepakt: eerst diep uitgefreesd met de Dremel en daarna structureel opgevuld en afgedicht met epoxy.
Op de foto onder zit het plafond er al weer bijna helemaal in maar te zien zijn nog de gaten die we hebben geboord om het balsa te kunnen laten drogen.
Handrails met een frisse look
De houten handrails op het kajuitdak waren er slecht aan toe. Ik vermoed dat de vorige eigenaars ze elk jaar fanatiek hebben opgeschuurd, want er was simpelweg bijna geen vlees meer over. Het teak was flinterdun, volledig uitgedroogd en op één plek zelfs gescheurd. Dat kan echt gevaarlijk zijn.
Omdat het plafond binnen vanwege de lekkage toch al deels gedemonteerd was, was dit hét moment om ze te vervangen. Na wat speurwerk (onder andere bij wat er over is van de originele Van Heygen-werf in Boom) ontdekte ik dat we de standaard teakhouten handrails van ARC konden gebruiken.
Voordat ze erop gingen, heb ik ze in vier lagen International Woodskin gezet. Dit is een ademende lak/olie die heel flexibel blijft en zich in de toekomst erg makkelijk plaatselijk laat bijwerken. Als we dit ieder jaar bijhouden met een snel nieuw laagje, moet het volgens de ervaringen online een jaar of tien mooi blijven.
Het monteren zelf was nog een leuke uitdaging. Omdat de rails de ronding van het dak moeten volgen, staan ze onder lichte spanning. We hebben ze daarom stap voor stap handvast gemonteerd: per schroef voorboren, schroef erin, en door naar de volgende. Daarna ging alles weer los om het definitief te monteren met een flinke rups Sikaflex 291i voor de waterdichtheid. Het resultaat mag er wezen!
De overstap naar modern lopend want
De boot is de afgelopen jaren cosmetisch en technisch een beetje verwaarloosd, en dat zag je misschien wel het beste aan het touwwerk. De vallen waren in geen twintig jaar vervangen en de reeflijnen waren vermoedelijk net zo oud als de boot zelf. Tijd voor vernieuwing!
Ik twijfelde heel even om simpelweg weer voor 12mm polyester te kiezen, maar de stap naar 10mm HMPE was uiteindelijk snel gemaakt. Ik koos voor de Stirotex vallen (S-Cup) van de Lijnenspecialist. Dit zijn vallen met een kern van high-performance polyethyleen (HMPE) supervezels. Dit is extreem sterk en kent nagenoeg geen rek onder spanning. Omdat het materiaal zoveel sterker is dan traditioneel polyester, kun je een maatje dunner kiezen. Dat loopt veel soepeler door de schijven in de mast en de blokken op dek, en het houdt het project bovendien betaalbaar. Het prijsverschil tussen een budget 10mm HMPE-lijn en een hoogwaardige 12mm polyester lijn is verrassend klein.
We hebben alle vallen vervangen voor deze S-Cup lijn. Ook de bakstag-trimlijnen, de giekneerhouder en de reeflijnen zijn nu uitgevoerd in 8mm HMPE. Alleen voor de spiboom-ophouder hebben we gekozen voor regulier 8mm polyester en de lazy jack hebben we vervangen met uiteraard geen dyneema maar 6mm polyester double braid.
Het splitsen van de ogen heb ik volledig zelf gedaan. Met het instructieboek van de Lijnenspecialist en een aantal YouTube-video's bij de hand was dit ontzettend goed te doen. Het geeft enorm veel voldoening om dit zelf te kunnen en ik kan het iedere booteigenaar aanraden.
Navigatie & Elektronica: Bewust 'oldskool' met een moderne touch
Op het gebied van de instrumenten heb ik er misschien een wat onconventionele mening op na gehouden. Ik vind de oude, zwarte Autohelm-instrumenten in de cockpit namelijk fantastisch. Ze zijn super simpel, oerdegelijk, perfect afleesbaar in de felle zon en doen precies wat ze moeten doen. Bovendien is het achterliggende SeaTalk-netwerk waarmee ze communiceren erg robuust en makkelijk uit te breiden. Mocht het in de toekomst nodig zijn, dan kunnen we dit netwerk met een multiplexer prima koppelen aan een modern NMEA2000-netwerk. Ik heb er dus bewust voor gekozen om de bestaande instrumenten te laten zitten. Sterker nog: ik heb het systeem uitgebreid met twee gebruikte instrumenten bij de kaartentafel binnen! Daar zijn nu een Multi-display (voor diepte, log, heading en wind) en een vast GPS-scherm bijgekomen. Hiervoor hoefde ik alleen maar een SeaTalk-netwerkkabel te trekken van de cockpit naar binnen.
Als primaire plotter gebruiken we een normale Android-tablet (met ingebouwde GPS) in een schokbestendige Otterbox-hoes, waar Navionics op draait. Om de tablet buiten betrouwbaar te kunnen voeden, heb ik een speciale, robuuste laadkabel ontwikkeld. Deze kabel heeft een geïntegreerde 5V converter zodat je hem aan een kant in 12V kan steken en aan de andere kant direct met USB in de tablet. Ik wil namelijk geen USB connectoren in de buitenlucht. Ik heb nu op strategische plekken deze 12V-voedingspunten geplaatst: één binnen bij de kajuitingang (zodat de tablet bij slecht weer droog achter het plexiglas schot kan hangen, maar buiten wel perfect afleesbaar is) en één boven de kajuitingang onder de buiskap. In de toekomst komt er ook nog een aansluiting bij de stuurstand.
Navigeren op een tablet bevalt uitstekend; de interface is razendsnel en je pakt het scherm er zo even bij. Omdat een tablet natuurlijk wel elektronica blijft die kan uitvallen, hebben we gezorgd voor de nodige redundantie: we hebben Navionics ook op onze telefoons staan en er komt binnenkort nog een vaste mini-PC in de navigatiehoek met OpenCPN.
Een solide basis voor de LiFePO4-accu
Onze nieuwe 320Ah lithium-huishoudaccu moest natuurlijk een veilige en stabiele plek krijgen. Dat was nog best een uitdaging met de relatief ondiepe bilge van deze boot. Ik wilde de accu niet te ver van de hoofdzekeringen en laders plaatsen, en het liefst zo centraal mogelijk in het schip voor een optimale gewichtsverdeling. De beste plek bleek onder het bed in de bakboord hondenkooi te zijn.
Omdat de romp hier direct omhoog loopt, is de bodem daar allesbehalve vlak. Om dit op te lossen heb ik een perfect passende houten accubak op maat gemaakt. Deze bak heb ik vervolgens met epoxy en glasvezelmatten direct aan de binnenzijde van de romp gelamineerd. Het resultaat is ijzersterk en de accu kan geen kant meer op. Nu dit fundament staat, kan ik eindelijk beginnen met het opbouwen van de rest van de elektra. De Victron MultiPlus 1200VA, Orion XS DC/DC lader en de Cerbo GX liggen al te wachten!
Sfeervolle interieurverlichting
In de kajuit zaten origineel nog armaturen met ouderwetse TL-buisjes. Ik wist eerlijk gezegd niet eens dat dit vroeger gebruikt werd op boten, gezien de hoge spanning die een TL-buis nodig heeft om te starten. Hoe het ook zij: die moesten eruit. Het licht van zo'n buis is kil en ongezellig, en we willen het binnen natuurlijk wel een beetje behaaglijk maken.
Om de kosten wat te drukken, heb ik gekozen voor een slimme DIY-oplossing: ik heb een rol hoogwaardige LED-strip gekocht in een mooie, warme kleurtemperatuur (warm-wit). Hier heb ik stukken van op maat geknipt en rechtstreeks in de bestaande, gestripte armaturen geplakt. Vervolgens heb ik ze aangesloten op de originele schakelaars. Het was relatief weinig werk, maar het resultaat is direct een wereld van verschil. 's Avonds is het nu ontzettend sfeervol aan boord.
Omdat dit zo goed beviel, heb ik ook een rol rode LED-strip besteld. Ik ga de armaturen nog uitbreiden met een extra wisselschakelaar, zodat we tijdens nachtelijke tochten kunnen overschakelen op rood licht om onze nachtzicht te behouden. De rode strips knip ik bewust wat korter af, zodat de lichtintensiteit binnen mooi subtiel blijft. Ik kan later eventueel ook nog LED dimmers plaatsen.
Conclusie: Op naar het water!
Al met al was het een enorme berg werk en er is nog veel te doen, eerlijk is eerlijk: een hoop van deze klussen had ik van tevoren niet helemaal aan zien komen (zoals dat lekkende kajuitdak). Maar gelukkig geeft het klussen aan de boot ontzettend veel voldoening. Op deze manier wordt het echt ons schip en leren we gaandeweg elk hoekje, gaatje en technisch systeem door en door kennen. De boot wordt echt een plaatje. Op het moment van schrijven hopen we over een paar dagen de zeilen aan te kunnen slaan. En dan? Eindelijk zeilen!
Vond je het artikel leuk om te lezen? Laat een reactie achter als je tips of vragen hebt en houdt deze blog in de gaten voor de de volgende projectupdates!
Reactie plaatsen
Reacties
Knap werk! En nu snel de plas op!